Limited şirkette pay devri: şekil şartları ve en sık yapılan hatalar

Limited şirket, ortaklarının kişiliğinin önemli olduğu, kapalı bir ortaklık modeli olarak tasarlanmıştır. Bu nedenle 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, ortak çevresinin değişmesini birkaç aşamalı bir sürece bağlar. Uygulamada pay devirlerinin önemli bir kısmı, bu aşamalardan birinin atlanması ya da sırasının karıştırılması yüzünden sonradan tartışma konusu olur. Bu notta devrin geçerliliği için gereken şartları ve sık karşılaştığımız hataları özetliyoruz.

Kanun, esas sermaye payının devrini ve devir borcunu doğuran işlemi yazılı şekle bağlar ve tarafların imzalarının noterce onaylanmasını arar. Bu bir ispat kuralı değil, geçerlilik şartıdır: adi yazılı bir sözleşmeyle ya da yalnızca bir e-posta yazışmasıyla yapılan devir, şirkete ve üçüncü kişilere karşı ileri sürülemez.

Devir sözleşmesinde ayrıca şirket sözleşmesinde öngörülmüşse ek ödeme ve yan edim yükümlülükleri, rekabet yasağı, önerilme, önalım, geri alım ve alım hakları ile sözleşme cezasına yer verilmesi gerekir. Pay alıcısı, devraldığı payla birlikte bu yükümlülükleri de üstlendiğini sözleşmeden açıkça görebilmelidir.

Şirket sözleşmesinde aksine bir hüküm bulunmadıkça pay devri, ortaklar genel kurulunun onayına bağlıdır ve devir ancak bu onayla geçerlilik kazanır. Kanun bu kararı önemli kararlar arasında sayar ve ağırlaştırılmış bir toplantı ve karar nisabına bağlar. Şirket sözleşmesi aksini öngörmüyorsa genel kurul, onay vermeyi sebep göstermeden reddedebilir.

Onay talebi genel kurula ulaştıktan sonra üç ay içinde reddedilmezse onay verilmiş sayılır. Bu süre, ortaklar arasında görüş ayrılığı bulunan şirketlerde önem taşır; talebin ne zaman ve hangi yolla iletildiğinin belgelenmesi tavsiye edilir.

Pay miras, eşler arasındaki mal rejimi hükümleri veya cebri icra yoluyla el değiştirdiğinde ise farklı kurallar uygulanır. Bu hâllerde payın geçişi genel kurul onayına bağlı değildir; ancak şirket, belirli şartlarla payı gerçek değeri üzerinden devralmayı önerebilir.

Genel kurul onayından sonra devir pay defterine işlenir ve müdürlerce ticaret siciline tescil için başvurulur. Pay defteri kaydı yapılmadan ya da sicil işlemi tamamlanmadan yeni ortak, şirket nezdinde ortaklık haklarını kullanmakta güçlük yaşayabilir; eski ortak ise üçüncü kişilere karşı ortak görünmeye devam eder.

• Devir sözleşmesinin noterde değil, yalnızca taraflar arasında imzalanması ve genel kurul kararından sonra “tamamlanmış” sayılması.
• Genel kurul kararının, şirket sözleşmesindeki özel nisaplar ve önalım hakları kontrol edilmeden alınması.
• Satış bedelinin ödenmesi ile payın devri arasında bir bağlantı kurulmaması; alıcı ödemeyi geciktirdiğinde satıcının elinde etkili bir araç kalmaması.
• Ödenmemiş sermaye taahhütlerinin ve şirketin vergi ile sosyal güvenlik borçlarının devir öncesinde araştırılmaması.
• Müdürlük görevinin, pay devriyle birlikte kendiliğinden sona erdiğinin varsayılması.

Pay devri, devreden ortağın kamu alacakları bakımından sorumluluğunu kendiliğinden sona erdirmez. Mevzuat, limited şirket paylarının devri hâlinde devreden ve devralan ortakların devir tarihinden önceki dönemlere ait amme alacaklarından birlikte sorumlu olacağını öngörür. Bu nedenle alıcı tarafın, şirketin vergi ve prim borçlarını devirden önce incelemesi; satıcının ise sözleşmeye uygun tazmin hükümleri koydurması önem taşır.

Limited şirkette pay devri, sözleşmenin imzalanmasıyla biten bir işlem değil; noter, genel kurul, pay defteri ve sicil aşamalarından oluşan bir süreçtir. Devrin başında bu aşamaları ve şirket sözleşmesindeki özel hükümleri gösteren bir kontrol listesi hazırlamak, sonradan ortaya çıkabilecek geçersizlik tartışmalarının önüne geçmenin en pratik yoludur.