Yavru kedinin ilk yılı: aşı, parazit ve kısırlaştırma

İlk kontrol: eve geldiği hafta

Yavru kediyi sahiplendiğiniz ilk hafta içinde bir kontrol randevusu almanızı öneririz. Bu ziyarette kedinin genel durumu, kilosu, göz ve kulakları, ağız içi, deri ve tüyleri incelenir; varsa daha önceki aşı ve parazit uygulamaları kaydedilir. Evdeki başka hayvanlarla tanıştırmayı bu kontrolden sonraya bırakmak, olası bir bulaşıcı hastalığı erken fark etmek açısından daha güvenlidir.

İlk ziyarette mama, kum kabı, tırmalama ve oyun düzenini de konuşuruz. Yavru kediler hızlı büyür; bu dönemde yavrular için üretilmiş, tam ve dengeli bir mama kullanmak önemlidir.

Sağlıklı bir yavrunun işaretleri

Sağlıklı bir yavru kedi meraklı ve oyuncudur, gözleri ve burnu akıntısızdır, kulak içi temiz ve kokusuzdur. Tüyleri parlak, deri altı dolgundur; karnı aşırı şiş görünmez. İlk günlerde hafif çekingenlik doğaldır, ancak iki günden uzun süren iştahsızlık, ishal, hapşırık ve göz akıntısı muayene gerektirir. Yavru kediler küçük oldukları için sıvı kaybından hızla etkilenir; kusma ya da ishal bir günü geçerse beklemeden arayın.

Kiloyu evde haftada bir mutfak tartısıyla takip etmek, büyümenin düzenli ilerleyip ilerlemediğini görmenin en basit yoludur. Bu notları kontrole getirmeniz hekiminizin işini kolaylaştırır.

Aşılar: neden üç doz?

Yavru kediler hayatlarının ilk haftalarında anneden geçen antikorlarla korunur. Bu antikorlar zamanla azalır; ancak ne zaman tamamen kaybolacakları her yavruda farklıdır ve yüksek oldukları dönemde aşının etkisini azaltabilirler. Bu yüzden karma aşı (kedi panlökopenisi, herpes virüsü ve calicivirüse karşı) genellikle 8. haftada başlar ve 16. haftaya kadar 3–4 hafta arayla tekrarlanır.

Kuduz aşısı Türkiye’de kedi ve köpekler için zorunludur ve genellikle 12. haftadan itibaren yapılır; sonrasında yılda bir tekrarlanır. Dışarı çıkan ya da başka kedilerle temas eden kedilerde hekiminiz kedi lösemi virüsü (FeLV) testini ve aşısını da önerebilir. İlk serinin ardından yaklaşık bir yaşında bir rapel yapılır; sonraki aralıkları hekiminiz yaşam tarzına göre belirler.

İç ve dış parazitler

Yavru kedilerde bağırsak parazitleri sık görülür ve anneden de geçebilir. Bu nedenle iç parazit uygulaması erken başlar: genellikle 3. haftadan itibaren iki haftada bir, 6 aylık olana kadar ayda bir, sonra yaşam tarzına göre üç ayda bir yapılır. Ev içinde yaşayan kedilerde aralık hekiminizle birlikte uzatılabilir.

Pire ve kene gibi dış parazitler için kullanılan ürünlerin çoğu kiloya ve yaşa göre seçilir. Köpekler için üretilmiş bazı dış parazit ürünleri, özellikle permetrin içerenler, kediler için zehirlidir. Evde köpek de varsa ürünleri karıştırmamaya özen gösterin.

Mikroçip ve kayıt

Türkiye’de sahipli kedi ve köpeklerin mikroçiple kimliklendirilmesi ve resmî kayıt sistemine işlenmesi zorunludur. Mikroçip pirinç tanesi büyüklüğündedir, ense derisinin altına bir iğneyle yerleştirilir ve genellikle aşı ziyaretlerinden birinde uygulanır. Kayıt sırasında verdiğiniz telefon numarasını güncel tutmanız, kaybolan bir kedinin size ulaşabilmesi için önemlidir.

Evde ilk haftalar: kum kabı, oyun ve sosyalleşme

Yavrunun yeme kabı, su kabı ve kum kabı birbirinden uzak olmalıdır; kediler tuvaletlerini yemek alanlarının yanında kullanmak istemez. Evde birden fazla kedi varsa kedi sayısından bir fazla kum kabı önerilir. Tırmalama tahtası ve yüksek bir dinlenme rafı, mobilyaların korunmasına da yardımcı olur.

Üçüncü haftadan yaklaşık dokuzuncu haftaya kadar süren dönem, kedinin insanlara, seslere ve dokunulmaya alışması açısından önemlidir. Patilerine, kulaklarına ve ağzına kısa süreli, ödüllü dokunuşlar ileride tırnak kesimi, ilaç verme ve muayeneyi kolaylaştırır. Taşıma çantasını evde açık bırakıp içine battaniye koymak da klinik ziyaretlerini daha sakin hâle getirir.

Kısırlaştırma ne zaman?

Pek çok kedide kısırlaştırma 5–6 aylık civarında, ilk kızgınlıktan önce planlanır. Doğru zaman kedinin gelişimine, sağlık durumuna ve yaşam koşullarına göre değişir; bu kararı aşı serisinin son ziyaretinde hekiminizle birlikte vermenizi öneririz. Kısırlaştırma sonrasında enerji ihtiyacı azaldığı için porsiyonların gözden geçirilmesi kilo alımını önlemeye yardımcı olur.

İlk yılın kontrol listesi

8. hafta: ilk kontrol, karma aşının ilk dozu, iç parazit. 12. hafta: karma aşının ikinci dozu, kuduz aşısı. 16. hafta: karma aşının üçüncü dozu. 5–6. ay: kısırlaştırma görüşmesi. 12. ay: yıllık kontrol ve rapel. Bu liste genel bir çerçevedir; kendi kedinizin planını aşı takvimi sayfamızda doğum tarihine göre çıkarabilir, kesin planı muayenede hekiminizle yapabilirsiniz.