Kedi ve köpeklerde ağız ve diş sağlığı: evde fırçalama nasıl yapılır?

Diş eti hastalığı nasıl başlar?

Dişlerin yüzeyinde her gün bakteri plağı birikir. Temizlenmeyen plak birkaç gün içinde sertleşerek diş taşına dönüşür ve diş eti çizgisinin altına doğru ilerler. Diş eti iltihabıyla başlayan bu süreç, tedavi edilmezse dişi tutan kemik ve bağ dokusunu da etkileyen periodontal hastalığa dönüşür. Periodontal hastalık yetişkin kedi ve köpeklerde en sık görülen sağlık sorunlarından biridir ve çoğu zaman sessiz ilerler.

Hangi belirtilere dikkat etmeli?

Kalıcı ağız kokusu, diş etinde kızarıklık ya da kanama, dişlerde sarı-kahverengi birikim, mamayı ağızdan düşürme, tek taraflı çiğneme, ağızdan salya gelmesi ve yüzde şişlik başlıca işaretlerdir. Kedilerde diş rezorpsiyonu adı verilen ağrılı lezyonlar sık görülür; yemek yerken çenenin titremesi ya da kedinin sert mamadan kaçınması bu yönde bir işaret olabilir.

Evde fırçalama: adım adım

En etkili koruma, hayvanlara özel diş macunuyla günlük fırçalamadır. İnsan diş macunları florür ya da ksilitol içerebileceği için kullanılmamalıdır.

İlk hafta yalnızca dudakları kaldırıp diş etlerine parmağınızla dokunun ve ardından ödül verin. İkinci hafta parmağınıza biraz hayvan diş macunu sürüp tattırın. Üçüncü hafta parmak fırçası ya da küçük, yumuşak bir fırçayla dişlerin dış yüzeyini, diş eti çizgisine 45 derecelik açıyla, birkaç saniye fırçalayın. Süreyi her gün biraz uzatın ve her seansı ödülle bitirin. Dişlerin iç yüzeyini fırçalamak gerekmez; dil bu yüzeyleri büyük ölçüde temizler.

Diş bakımına yardımcı olduğu belirtilen çiğneme ürünleri ve mamalar fırçalamanın yerini tutmaz, ancak destekleyici olabilir. Çok sert kemik, boynuz ve oyuncaklar diş kırıklarına yol açabilir.

Kedilerde fırçalamaya özel ipuçları

Kediler genellikle köpeklere göre daha kısa seanslara tahammül eder. Başlangıçta yalnızca köpek dişlerine ve arka azı dişlerinin dış yüzüne odaklanmak yeterlidir; bu bölgeler diş taşının en çok biriktiği yerlerdir. Seansı kedinin sakin olduğu bir saatte, örneğin yemekten sonra yapın ve kedi uzaklaşmak istediğinde zorlamayın. Birkaç saniyelik başarılı bir deneme, uzun ve zorlu bir seanstan daha değerlidir.

Sert kemik ve oyuncaklara dikkat

Diş kırıkları köpeklerde sık görülür ve çoğu zaman çok sert nesneleri çiğnemekle ilişkilidir. Basit bir kural işinize yarar: tırnağınızla bastırdığınızda hiç iz kalmayan ya da dizinize vurduğunuzda canınızı acıtacak kadar sert olan bir ürün dişler için de fazla serttir. Kırık bir dişte diş özü açığa çıkmışsa, hayvan belli etmese bile ağrı ve enfeksiyon riski vardır; bu durumda dişin tedavisi ya da çekimi gerekir.

Profesyonel temizlik neden anestezi gerektirir?

Diş taşının asıl zarar verdiği bölge, diş eti çizgisinin altıdır. Bu bölgenin temizlenmesi, dişlerin tek tek incelenmesi ve diş röntgeni çekilmesi ancak genel anestezi altında mümkündür. Anestezisiz yapılan temizlik yalnızca görünen yüzeyi parlatır, alttaki hastalığı gizler ve hayvan için stresli bir deneyimdir. Anestezi öncesinde muayene ve kan tahlili yapılır, işlem boyunca hasta monitörle izlenir.

Yavru dönem ve diş değişimi

Kedi ve köpeklerde süt dişleri yaklaşık 3–4 aylıktan itibaren dökülmeye başlar ve kalıcı dişler çoğunlukla 6–7 aylıkken tamamlanır. Bu dönemde çiğneme isteği artar; yumuşak kauçuk oyuncaklar uygun bir seçenektir. Kalıcı diş çıktığı hâlde yerinde duran süt dişleri, özellikle küçük ırk köpeklerde, dişlerin çapraşık çıkmasına ve plak birikimine yol açabilir; bu durum hekim kontrolünde değerlendirilir.

Diş fırçalama alışkanlığını yavru dönemde, kısa ve oyunlu seanslarla başlatmak en kolay yoldur. Diş değişimi sırasında diş etleri hassas olabileceği için parmakla masaj ve hayvan diş macunuyla tanıştırma aşamasında kalmak yeterlidir.

Ne sıklıkla kontrol?

Yılda en az bir kez ağız muayenesi öneririz. Küçük ırk köpekler, kısa burunlu ırklar ve diş rezorpsiyonu öyküsü olan kediler daha sık kontrol gerektirebilir. Evde fark ettiğiniz değişiklikleri kontrol randevusunu beklemeden hekiminizle paylaşın.