Evde tansiyon ölçümü nasıl doğru yapılır?

Bilgilendirme: Bu yazı genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; tanı ya da tedavi önerisi değildir. Size özel değerlendirme için hekiminize başvurun.

Yüksek tansiyon çoğu zaman belirti vermez ve uzun yıllar fark edilmeden damarları, kalbi, böbrekleri ve gözleri etkileyebilir. Muayene odasında yapılan tek bir ölçüm, gün içindeki dalgalanmaları göstermeye yetmeyebilir. Bazı kişilerde hekim karşısında tansiyon yükselirken, bazılarında ise muayenede normal çıkan değerler evde yüksek seyredebilir. Bu nedenle hekiminiz evde düzenli ölçüm yapmanızı isteyebilir.

Evde ölçüm kimler için önerilir?

Evde tansiyon takibi en çok yeni tanı konmuş ya da tedavisi yeni başlanmış kişilerde, ilaç dozu değiştirilen hastalarda ve muayenede ölçülen değerlerle günlük yaşamdaki değerlerin farklı olduğundan şüphelenilen durumlarda istenir. Gebelikte, böbrek hastalığı ya da diyabeti olan kişilerde de düzenli ev ölçümleri takibin önemli bir parçasıdır. Hangi sıklıkla ölçüm yapmanız gerektiğini hekiminiz sizin durumunuza göre belirler; gereğinden sık ölçüm yapmak çoğu zaman yarar sağlamaz, kaygıyı artırabilir.

Cihaz seçimi

Ev ölçümleri için üst koldan ölçüm yapan, doğruluğu klinik olarak doğrulanmış otomatik cihazlar önerilir. Bilek tipi cihazlar pozisyona çok duyarlıdır ve yanlış sonuç verme olasılıkları daha yüksektir. Manşet boyutu da önemlidir: kol çevresine göre küçük gelen bir manşet tansiyonu olduğundan yüksek gösterir. Cihazınızı ilk kez kullanmadan önce kontrol muayenenize getirip kliniğimizdeki ölçümle karşılaştırabilirsiniz.

Ölçümden önce

• Ölçümden önceki 30 dakika içinde kahve, çay, sigara ve egzersizden kaçının.
• Mesanenizi boşaltın; dolu mesane değerleri yükseltebilir.
• Sırtınızı yaslayabileceğiniz bir sandalyede, ayaklarınız yere düz basacak şekilde oturun.
• Ölçüme başlamadan önce 5 dakika sessizce dinlenin.

Doğru pozisyon

Manşet çıplak kola, dirsek çukurunun yaklaşık iki parmak üzerine takılmalıdır. Kalın bir giysinin üzerinden ya da kolu sıkan sıvanmış bir yenin altından ölçüm yapılmamalıdır. Kolunuz bir masanın üzerinde desteklenmeli ve manşet kalp hizasında olmalıdır. Ölçüm sırasında konuşmamak ve hareket etmemek, sonucun güvenilirliğini artırır.

Ne zaman ve kaç kez ölçmeli?

Hekiminiz farklı bir plan önermediyse, genellikle bir hafta boyunca sabah ve akşam ölçüm yapılması istenir. Sabah ölçümü uyandıktan sonraki bir saat içinde, ilaç ve kahvaltıdan önce; akşam ölçümü ise yemekten önce yapılır. Her ölçüm zamanında bir dakika arayla iki kez ölçüp her iki değeri de kaydetmeniz önerilir. İlk gün ölçümleri çoğu zaman değerlendirmeye alınmaz.

Kayıt tutmak

Ölçüm sonuçlarını tarih, saat, büyük ve küçük tansiyon ile nabız değerlerini içerecek şekilde not edin. Bazı cihazlar değerleri hafızasında saklar ya da telefon uygulamasına aktarır; yine de kontrol muayenesine yazılı ya da yazdırılmış bir liste getirmeniz değerlendirmeyi kolaylaştırır. Baş ağrısı, baş dönmesi gibi eşlik eden durumları da not almanız faydalı olur.

Sonuçlar nasıl yorumlanır?

Evde ölçülen değerler için kullanılan sınırlar, muayene odasında ölçülen değerlerden biraz farklıdır. Genel kabul gören yaklaşımda evde ölçülen ortalama değerin 135/85 mmHg ve üzerinde olması yüksek olarak değerlendirilir. Bununla birlikte size uygun hedef değer; yaşınıza, eşlik eden hastalıklarınıza ve kullandığınız ilaçlara göre hekiminiz tarafından belirlenir. Tek bir yüksek ölçüm tek başına anlam taşımaz; değerlendirme genellikle bir haftalık ölçümlerin ortalamasına göre yapılır.

Sık yapılan hatalar

• Yemekten, kahveden ya da sigaradan hemen sonra ölçüm yapmak
• Bacak bacak üstüne atarak ya da sırtı desteksiz oturmak
• Ölçüm sırasında konuşmak veya telefona bakmak
• Yüksek çıkan ölçümü art arda tekrarlayıp yalnızca en düşüğünü kaydetmek
• Her ölçümde farklı kolu kullanmak

İlk ölçümlerde iki kol arasında belirgin bir fark görürseniz bunu hekiminize bildirin; sonraki ölçümler genellikle daha yüksek değer veren koldan yapılır. Cihazınızın pilleri zayıfladığında ya da manşet yıprandığında ölçümler güvenilirliğini yitirebilir; cihazınızı yılda bir kez kontrol muayenenize getirerek karşılaştırma yaptırabilirsiniz.

Hangi durumda beklemeden başvurmalı?

Ev ölçümlerinde tekrar tekrar yüksek değerler görüyorsanız, kontrol tarihinizi beklemeden hekiminizle iletişime geçin. Şiddetli baş ağrısı, göğüs ağrısı, nefes darlığı, konuşma bozukluğu, görme kaybı ya da kol ve bacakta güçsüzlükle birlikte olan yüksek tansiyon acil durumdur; bu durumda 112'yi arayın.

Ev ölçümleri, tedavinizin etkisini görmek ve gerekirse ilaç dozunun ayarlanması için hekiminize değerli bilgi sağlar. Ancak ilaçlarınızı ev ölçümlerine göre kendi başınıza değiştirmeyin; her değişiklik hekiminizle birlikte planlanmalıdır. Ölçüm kayıtlarınızı düzenli tutmanız kontrol muayenelerinin daha kısa ve verimli geçmesini de sağlar; hekiminiz değerlerdeki eğilimi tek bakışta görebilir.